SUEMED.IR

دسته بندی اصطلاحات حقوقی و پزشکی (واژه های تخصصی) و تعاریف آنها

الف: اصطلاحات حقوقی در پزشکی
۱. انواع دعاوی، خطاها و صدمات

این دسته شامل اصطلاحاتی است که به تیپ‌های مختلف دعوای قصور، نوع خطای رخ داده و صدمات وارده به بیمار می‌پردازد.

• Medical Malpractice (قصور پزشکی): عمل، خطا یا ترک فعل واقعی یا ادعایی در ارائه یا عدم ارائه خدمات بهداشتی و درمانی که منجر به صدمه به بیمار شود.
• Medical Negligence (سهل‌انگاری پزشکی): نوعی قصور که در آن ارائه‌دهنده خدمت، استاندارد مراقبت را رعایت نکرده و در نتیجه به وظیفه خود عمل ننموده است. این خطا می‌تواند به دو صورت باشد: error of omission (خطای ترک فعل، مانند تأخیر در تشخیص) و error of commission (خطای فعل، مانند تجویز دوز اشتباه دارو).
• Wrongful Death (مرگ ناشی از تقصیر): یک دعوای حقوقی از سوی بازماندگان فرد متوفی، زمانی که مرگ در اثر اقدامات اشتباه‌آمیز یا قصور طرف دیگر (مانند پزشک) رخ داده باشد.
• Birth Injuries (صدمات حین تولد): صدمات وارده به نوزاد در حین زایمان که ناشی از قصور پزشکی باشد، مانند عدم واکنش مناسب به عوارض زایمان.
• Catastrophic Injuries (صدمات فاجعه‌بار): صدمات فیزیکی شدید که نیاز به درمان طولانی و گسترده داشته و معمولاً دائمی هستند.
• Soft Tissue Injuries (صدمات بافت نرم): صدمات وارده به عضلات، رباط‌ها یا تاندون‌ها (مانند کبودی، کشیدگی) که در تقابل با صدمات استخوانی یا اندام‌های داخلی تعریف می‌شود.
• Never Event (رویداد هرگز): خطاهای پزشکی آشکار و فاجعه‌باری که به هیچ وجه نباید رخ دهند، مانند جا گذاشتن ابزار جراحی در بدن بیمار یا عمل بر روی عضو اشتباه.
• Assault and Battery (تهدید و ایراد ضرب): Assault ایجاد ترس بلافاصله در فرد از صدمه فیزیکی قریب‌الوقوع است. Battery تماس فیزیکی واقعی با بیمار بدون رضایت اوست که می‌تواند جرم مدنی یا کیفری محسوب شود.
• Abandonment (ترک بیمار): خاتمه دادن به رابطه پزشک-بیمار بدون اطلاع‌رسانی معقول و بدون فرصت کافی برای بیمار جهت یافتن پزشک جایگزین که منجر به نوعی آسیب به بیمار شود.
• Exploitation (استثمار): سوءاستفاده از اموال یا وجوه شخصی یک فرد (به ویژه سالمندان مقیم خانه‌های سالمندان) بدون رضایت او و از طریق تهدید، فریب یا نفوذ ناروا.

۲. طرفین دعوا و نقش‌ها

این دسته به افرادی می‌پردازد که در یک پرونده خطای پزشکی نقش دارند.

• Claimant (مدعی/خواهان): شخصی (از جمله وراث متوفی) که خواهان دریافت خسارت مالی برای صدمه یا مرگ ناشی از قصور پزشکی است.
• Patient (بیمار): شخص حقیقی که مراقبت بهداشتی را از یک ارائه‌دهنده خدمات درمانی دریافت می‌کند.
• Health Care Provider (ارائه‌دهنده خدمات درمانی): هر شخص، شرکت، مؤسسه یا نهاد دارای مجوز برای ارائه خدمات درمانی حرفه‌ای، از جمله پزشک، جراح، دندانپزشک، پرستار، بیمارستان، کلینیک و خانه‌های سالمندان.
• Health Care Facility (تسهیلات درمانی): مکانی مانند بیمارستان، کلینیک، مرکز تشخیصی، آزمایشگاه، خانه سالمندان و ... که در آن ارائه‌دهندگان خدمات درمانی به بیماران خدمت می‌رسانند.
• Expert Witness (شاهد خبره): شاهد یا کارشناسی که در زمینه‌ای خاص تخصص و دانش ویژه دارد و دادگاه می‌تواند برای اظهارنظر تخصصی درباره مدارک یا واقعیتی به نظر او استناد کند.
• Physician (پزشک): دکترای پزشکی یا استئوپاتی که توسط ایالت مجوز طبابت دارد.
• Dentist (دندانپزشک): دکترای جراحی دندان یا پزشکی دندان که به طور قانونی مجوز فعالیت دارد.
• Insuring Entity / Malpractice Insurer (نهاد بیمه‌گر): شرکتی که بیمه مسئولیت حرفه‌ای قصور پزشکی را ارائه می‌دهد.
• Self-Insurer (خودبیمه‌گر): هر ارائه‌دهنده خدمات درمانی یا نهادی که ریسک مالی و عملیاتی دعاوی قصور پزشکی را شخصاً تقبل می‌کند.

۳. مفاهیم و استانداردهای مسئولیت

این دسته به عناصر و معیارهایی می‌پردازد که برای اثبات مسئولیت در یک دعوای قصور پزشکی ضروری هستند.

• Duty (وظیفه/تکلیف): یک الزام قانونی. وظیفه پزشک نسبت به بیمار، ارائه مراقبتی است که به طور معمول توسط پزشکان شاغل در همان جامعه یا حوزه تخصصی انجام می‌شود.
• Standard of Care (استاندارد مراقبت): معیار قانونی برای سنجش قصور پزشک. یعنی "آنچه یک پزشک کم‌ترین میزان صلاحیت در همان رشته، در شرایط مشابه انجام می‌داد".
• Breach of Contract (نقض قرارداد): نوعی دعوا بر اساس قرارداد (صراحت یا ضمنی) بین بیمار و ارائه‌دهنده خدمات درمانی که منجر به صدمه شود.
• Informed Consent (رضایت آگاهانه): موافقت بیمار با درمان پزشکی پس از آنکه پزشک تمام حقایق مرتبط، از جمله خطرات درمان و گزینه‌های جایگزین را توضیح داده باشد. با این کار، بیمار بخشی از مسئولیت خطرات را می‌پذیرد.
• Patient Autonomy (استقلال بیمار): این اصل که پزشک باید دریابد بیمار چه چیزهایی را می‌خواهد بداند و باید بداند و به تصمیم بیمار احترام بگذارد.
• Prudent Doctor (پزشک محتاط): پزشکی که خطر بروز یک عارضه خاص را در مقابل خطر ناشی از به تعویق انداختن درمان ضروری برای بیمار، می‌سنجد.
• Prudent Patient (بیمار محتاط): مفهومی که بر آنچه یک "بیمار محتاط" معمولی مایل است درباره خطرات و گزینه‌های درمان بداند، تمرکز دارد.
• Gross Negligence (سهل‌انگاری فاحش): وضعیتی که به طور قابل ملاحظه‌ای بدتر از مراقبت زیر استاندارد است و شامل فقدان کامل مراقبت، یا عدم وجود حتی کمترین مراقبت یا دقت است. این مفهوم حاکی از بی‌توجهی به عواقب یا بی‌تفاوتی نسبت به حقوق دیگران است.
• Willful Professional Misconduct (سوءرفتار حرفه‌ای عمدی): بدتر از صرف مراقبت زیر استاندارد است و شامل انجام عمدی کاری با علم به اینکه احتمال دارد منجر به صدمات جدی شود، یا بی‌اعتنایی آشکار به عواقب احتمالی آن است.

۴. انواع خسارت

این دسته انواع خسارات قابل مطالبه توسط خواهان را مشخص می‌کند.

• Damages (خسارات): میزان وجهی که به خواهان برای ضرر، صدمه یا آسیبی که در نتیجه نقض وظیفه از سوی پزشک متحمل شده است، تعلق می‌گیرد.
• Compensatory Damages (خسارات جبرانی): خسارتی که برای جبران صدمه یا زیان اقتصادی به خواهان تعلق می‌گیرد.
• Economic Damages (خسارات اقتصادی): زیان‌های پولی که به طور عینی قابل اثبات هستند، مانند هزینه‌های پزشکی، از دست رفتن درآمد، هزینه‌های کفن و دفن و از دست دادن شغل.
• Noneconomic Damages (خسارات غیراقتصادی): زیان‌های ذهنی و غیرپولی شامل درد و رنج، ناراحتی، اضطراب روحی، نقص عضو، از بین رفتن همراهی و همسری و آسیب به شهرت.
• Punitive Damages (خسارات تنبیهی): خسارتی که برای تنبیه خوانده به خاطر اعمالش (مانند سهل‌انگاری) به وی تعلق می‌گیرد.

۵. اصول و فرآیندهای دادرسی

این دسته شامل اصطلاحات مرتبط با مراحل قانونی و اصول حاکم بر دادرسی دعاوی قصور است.

• Tort (الزام‌های قهری/شبه‌جرم): یک مجموعه از حقوق، تکالیف و راهکارهای قانونی که توسط دادگاه‌ها در دعاوی مدنی برای جبران خسارت افرادی که از اعمال ناروای دیگران آسیب دیده‌اند، اعمال می‌شود. به بیان ساده‌تر، هر خطای قانونی، نقض وظیفه یا عمل یا ترک فعل غفلت‌آمیز که منجر به صدمه شود.
• Tort Law (حقوق الزام‌های قهری): بدنه قوانین ناظر بر دعاوی شبه‌جرم.
• Common Law (حقوق عرفی): بدنه قوانینی که از نظام حقوقی بریتانیا به مستعمرات آمریکا منتقل شده و توسط رویه قضایی تفسیر و اصلاح شده است.
• Claim (ادعا/دعوا): تقاضایی برای دریافت خسارت مالی بابت صدمه یا مرگ ناشی از قصور پزشکی.
• Closed Claim (دعوای مختومه): ادعایی که توسط نهاد بیمه‌گر یا ارائه‌دهنده خدمات تسویه یا به نحو دیگری مختومه شده است، خواه با پرداخت خسارت یا بدون آن.
• Complaint (شکایت/دادخواست): سند قانونی که به عنوان نخستین دادخواست توسط خواهان در یک دعوای مدنی ارائه می‌شود.
• Answer (پاسخ/دفاعیه): سند قانونی حاوی پاسخ کتبی خوانده به دادخواست یا اعلامیه‌ای که در مراحل قانونی ارائه شده است.
• Affidavit (اظهارنامه کتبی/سوگندنامه): اظهارنامه کتبی و داوطلبانه از حقایق که تحت سوگند در برابر مقام دادگاه یا سردفتر اسناد رسمی بیان می‌شود.
• Res Ipsa Loquitur (امر به خودی خود گویاست): اصلی که بیان می‌کند در برخی موارد، نوع صدمه به حدی است که بدون نیاز به شاهد خبره، خود گویای قصور بودن آن است.
• Licensing (صدور مجوز/پروانه): اعطای مجوز فعالیت در رشته تخصصی توسط هیئت تخصصی ایالت به یک پزشک.
• State Licensing Board (هیئت پروانه‌دهی ایالتی): نهاد دولتی که مسئولیت اصلی صدور مجوز برای پزشکان، دندانپزشکان و سایر ارائه‌دهندگان خدمات درمانی را بر عهده دارد.
• Professional Review Action (اقدام بازبینی حرفه‌ای): اقدامی که توسط یک هیئت بازبینی حرفه‌ای برای تأثیر منفی بر امتیازات بالینی یک پزشک یا دندانپزشک بر اساس شایستگی یا رفتار حرفه‌ای وی انجام می‌شود.
• Timely (به‌موقع): با عجله و سرعت؛ در یک بازه زمانی معقول که "معقول بودن" بر اساس شرایط خاص پرونده سنجیده می‌شود.

۶. مفاهیم بیمه‌ای مرتبط

این دسته به اصطلاحات تخصصی در زمینه بیمه مسئولیت حرفه‌ای پزشکان می‌پردازد.

• Professional Liability Insurance (بیمه مسئولیت حرفه‌ای): بیمه در برابر مسئولیت پزشک ناشی از شبه‌جرم یا نقض قرارداد که منجر به صدمه یا مرگ شود.
• Claims-Made Policy (بیمه‌نامه مبتنی بر تاریخ طرح ادعا): بیمه‌نامه‌ای که تنها پوشش‌دهنده حوادثی است که هم اتفاق افتاده و هم در مدت اعتبار بیمه‌نامه گزارش شده باشند.
• Occurrence Policy (بیمه‌نامه مبتنی بر تاریخ واقعه): بیمه‌نامه‌ای که پوشش‌دهنده هر حادثه‌ای است که در مدت اعتبار بیمه‌نامه رخ دهد، صرف‌نظر از زمان طرح ادعا.
• Nose Coverage (پوشش بیمه‌ای برای اقدامات گذشته): پوششی که از بیمه‌گر فعلی خریداری می‌شود تا ادعاهای مربوط به اقداماتی را که در زمان اعتبار بیمه‌نامه قبلی انجام شده ولی پس از شروع بیمه‌نامه جدید گزارش شده‌اند، پوشش دهد.
• Tail Coverage (پوشش بیمه‌ای دنباله): پوششی که پس از خاتمه یک بیمه‌نامه خریداری می‌شود تا ادعاهایی را که مربوط به اقدامات انجام شده در مدت اعتبار آن بیمه‌نامه هستند ولی پس از خاتمه آن طرح می‌شوند، پوشش دهد.
• Policy Limit (سقف بیمه‌نامه): حداکثر مبلغی که بیمه‌گر برای هر ادعای تحت پوشش پرداخت خواهد کرد. شامل per claim limit (سقف هر ادعا) و annual aggregate limit (سقف تجمعی سالانه) است.

۷. سایر مفاهیم و تعاریف پایه

• Health Care (مراقبت بهداشتی): هر اقدام یا درمانی که توسط یک ارائه‌دهنده خدمات درمانی برای بیمار انجام می‌شود یا باید انجام می‌شد.
• Clinical Privileges (امتیازات بالینی): امتیازاتی که توسط یک نهاد مراقبت بهداشتی به افراد برای ارائه مراقبت‌های بهداشتی اعطا می‌شود.
• Act (قانون): به قوانین خاصی مانند Health Care Quality Improvement Act of 1986 اشاره دارد.
• Commissioner (کمیسر/رئیس): رئیس اداره بیمه.
• State (ایالت): شامل ۵۰ ایالت، ناحیه کلمبیا، پورتوریکو و سایر قلمروهای ایالات متحده.
• Government (دولت): دولت ایالات متحده، ایالت‌ها، زیرمجموعه‌های سیاسی و سازمان‌های تابعه آنها.
• Licensee (دارنده پروانه ورود): شخصی که با رضایت مالک وارد ملک دیگری می‌شود و مالک موظف به هشدار دادن خطرات شناخته شده به اوست.
• Workers‘ Compensation (غرامت کارگران): مزایایی که به کارگران آسیب‌دیده در حین اشتغال پرداخت می‌شود و در ازای آن کارگر نمی‌تواند کارفرما را برای همان حادثه تحت پیگرد قانونی قرار دهد.
• Professional Competency (شایستگی حرفه‌ای): استفاده مستمر و هوشمندانه از ارتباطات، دانش، مهارت‌های فنی، استدلال بالینی، احساسات، ارزش‌ها و تأمل در عملکرد روزانه به نفع فرد و جامعه.
• Hedging (عبارات مبهم/احتیاط‌آمیز): بیان عبارات مبهم که می‌تواند منجر به نوشتن گزارش‌های غیرشفاف شود.
• Insurance Broker (کارگزار بیمه): فرد یا شرکتی که به بیمه‌شدگان در توسعه استراتژی‌های مدیریت ریسک کمک می‌کند.
• Plan of Risk Management (طرح مدیریت ریسک): طرحی که برای کاهش فراوانی و شدت صدمات ناشی از ارائه خدمات حرفه‌ای ایجاد می‌شود.
• Iatrogenic disease (بیماری یا عارضه ایتروژنیک): به هرگونه اختلال، آسیب، بیماری یا مرگی گفته می‌شود که به صورت غیرعمدی و در نتیجه اقدامات پزشکی، تشخیصی، درمانی یا بیمارستانی ایجاد شود، نه در اثر روند طبیعی بیماری اصلی.

این فهرست، اصطلاحات بنیادین و پرکاربرد در حوزه حقوقی خطاهای پزشکی را پوشش می‌دهد. توجه داشته باشید که برخی تعاریف ممکن است بسته به قوانین جاری هر کشور یا ایالت، تفاوت‌های جزئی داشته باشند.